Leczenie zaburzenia afektywnego dwubiegunowego
Odczuwasz niepokojące zmiany nastroju? Zdarzają Ci się okresy przygnębienia, które po jakimś czasie przechodzą w fazy euforii? Zauważasz przejścia od poczucia, że nic Ci się nie chce, do przekonania, że możesz zrobić i osiągnąć wszystko? Jeśli tak, to być może zmagasz się z zaburzeniem dwubiegunowym, dawniej zwanym psychozą maniakalno-depresyjną.
Samodzielne leczenie zaburzenia afektywnego dwubiegunowego nie jest łatwe. By skutecznie poradzić sobie z chorobą, warto skorzystać z pomocy doświadczonego psychologa.
Zapraszamy do Centrum Terapii Poznawczo-Behawioralnej i Terapii Schematów „Mind Works” w Krakowie, gdzie wszystkie terapie prowadzą certyfikowani psycholodzy i psychoterapeuci.
Rozpoznanie zaburzenia afektywnego dwubiegunowego
Zaburzenie dwubiegunowe to specyficzna postać zaburzenia nastroju. W przebiegu choroby pojawiają się zarówno objawy depresji, jak i stanu przeciwnego, czyli manii. W czasie epizodu depresji pojawia się smutek, przygnębienie oraz poczucie beznadziei. Cechami charakterystycznymi manii są natomiast nadmierna aktywność, poczucie wszechogarniającej radości i/lub złości oraz wrażenie, że można zrobić i osiągnąć wszystko. Z tych dwóch stanów zazwyczaj tylko depresja jest uznawana przez pacjenta za stan chorobowy.
Zaburzenie afektywne dwubiegunowe jest diagnozowane w czasie badania przez lekarza psychiatrę lub psychologa. Podstawą do wystawienia diagnozy są dane zebranie w czasie dokładnego wywiadu z pacjentem i jego rodziną na temat przebiegu oraz obecnego obrazu choroby.
Chorobę afektywną dwubiegunową stwierdza się, gdy w życiu chorego zdarzyły się epizody depresji oraz co najmniej jeden epizod patologicznie podwyższonego nastroju.
Symptomy zaburzenia afektywnego dwubiegunowego
W przebiegu zaburzenia dwubiegunowego mogą wystąpić cztery różne obrazy choroby, które charakteryzują się odrębnymi symptomami:
- epizod manii,
- epizod hipomanii,
- epizod depresji,
- epizod mieszany.
Epizod manii
Manię cechuje występowanie podwyższonego lub drażliwego nastroju, wyraźnie odbiegającego od normalnego stanu danej osoby. Zmiana samopoczucia w epizodzie manii jest wyraźna, a pobudzenie negatywnie wpływa na funkcjonowanie chorego w codziennych sytuacjach życiowych. Przy czym zmiana nastroju nie wynika z zastosowania substancji psychoaktywnych ani nie jest związana z występowaniem zaburzeń organicznych.
O manii można mówić, gdy przez minimum tydzień występują co najmniej trzy z wymienionych niżej objawów:
- wzmożona aktywność lub niepokój fizyczny,
- zwiększona potrzeba mówienia,
- gonitwa myśli lub subiektywne odczuwanie przyspieszenia procesów myślowych,
- łatwość zmiany planów lub częste zmiany aktywności,
- wzmożona energia seksualna,
- zmniejszona potrzeba snu,
- podwyższona samoocena lub poczucie wyższości,
- zachowanie bezceremonialne lub lekkomyślne, powiązane z niedocenianiem ryzyka (np. nadmierne wydatki, nierozsądne interesy, lekkomyślna jazda samochodem),
- utrata normalnych zahamowań społecznych, która prowadzi do zachowań niedostosowanych do okoliczności.
Epizod hipomanii
Hipomania jest łagodniejszą formą manii. Pacjent deklaruje dobry humor, odczuwa podwyższony nastrój i ma poczucie, że może zrobić więcej niż zwykle. Niestety hipomania często poprzedza wystąpienie epizodu manii lub depresji.
Epizod depresji
Depresję charakteryzują objawy dotyczące sfery myśli, uczuć, zachowań oraz doświadczeń. Chory odczuwa przygnębienie, ma negatywne myśli oraz poczucie beznadziei.
Epizod mieszany
Stan mieszany występuje wtedy, gdy objawy manii przeplatają się z objawami depresji w ciągu jednego dnia. Przez część dnia występuje pobudzenie (jak w manii), a przez pozostały czas chorego ogarnia przygnębienie (jak w depresji).
Przyczyny występowania zaburzenia dwubiegunowego
Obecnie uważa się, że przyczyny zaburzenia dwubiegunowego należy szukać w połączeniu czynników biologicznych, genetycznych oraz psychologicznych.
Leczenie zaburzenia afektywnego dwubiegunowego
Na leczenie zaburzenia afektywnego dwubiegunowego składa się farmakoterapia oraz psychoterapia. Dzięki lekom można usunąć lub ograniczyć występowanie ostrych objawów chorobowych. Po osiągnięciu tego stanu należy rozważyć serię sesji psychoterapeutycznych.
Dobre rezultaty daje zastosowanie terapii poznawczo-behawioralnej. Ten rodzaj terapii jest zalecany szczególnie u kobiet w ciąży, które cierpią na depresję w przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegowych, a nie powinny przyjmować leków przeciwdepresyjnych (zob. NICE 2006 oraz Agnieszka Popiel, Ewa Pragłowska, Psychoterapia poznawczo-behawioralna – praktyka oparta na badaniach empirycznych, w: „Psychiatria w Praktyce Klinicznej. Tom 2”, nr 3/2009, s. 146–155).
By leczenie zaburzenia afektywnego dwubiegunowego było skuteczne, sesje z psychoterapeutą powinny obejmować:
- psychoedukację,
- monitorowanie nastroju,
- naukę identyfikowania wczesnych objawów sugerujących początek epizodów chorobowych,
- poszerzenie umiejętności pacjenta o narzędzia radzenia sobie z chorobą.
